shqiptarortodoks.com - albanianorthodox.com
Fan S. Noli Kisha shqiptare Bibla shqip Albanologji Foti Cici

Akademia e Shkencave të Kosovës

Bardhyl Demiraj 

GJON P. NIKOLLË KAZAZI DHE "DOKTRINA" E TIJ

Prishtinë 2006

Tabela e lëndës

Te primit para Leterarit: 3

Tabela e lëndës: 5

Bibliografi (me shkurtimet): 10

I . Burimet: 10

II. Literaturë shkencore: 11

PJESA E PARË

Jeta dhe veprimtaria intelektuale-fetare e Gjon P. Nikollë Kazazit 21

Dy fjalë në vend të hyrjes: 23

Kreu I: Disa të dhëna biografike

1.1. Emri dhe mbiemrat e Kazazit: 31

1.2. Familja dhe trungu farefisnor: 33

1.3. Vendi dhe viti i lindjes: 36

1.4. Rinia dhe edukimi: 38

1.5. Shugurimi: 42

KREU II: Në dioqezën e Shkupit si misionar apostolik

2. Kthimi në vendlindje: 44

2.1. Në misionin e Prizrenit dhe të Gjakovës: 45

2.2. Vite të mbrapshta: 48

2.3. Udhëtimi i parë në Romë: 52

2.4. Vizita apostolike në Bullgari: 56

2.4.1. Itinerari i udhëtimit dhe pjesëmarrësit: 58

2.4.2. Misteri i fermanit dhe ai i mbiemrit: 61

2.4.3. Martirët e Plovdivit: 63

2.4.4. Epidemia e murtajës dhe roli i Kazazit: 64

2.4.5. Nga lazareti i Ankonës në kolegjet e Fermos e të Loretos: 67

KREU III: Udhëtimi i dytë për në Romë

3.1. Në Romë si kandidat i vetëm për postin e arqipeshkvit të dioqezës së Shkupit: 70

3.2. Gjatë qëndrimit në Romë: 74

3.2.1. Laramania ndër besimtarët katolikë: 76

3.2.2. Masa administrative në radhët e klerit: 80

3.2.3. Njohës dhe këshilltar për Ballkanin: 84

3.3. Përgatitja dhe botimi i doracakut

"Doktrina e kærshten": 86

KREU IV: Në detyrë si arqipeshkëv i Shkupit

4. Kthimi në dioqezë: 88

4.1. Organizimi administrativ i dioqezës: 90

4.1.1. Shtrirja territoriale dhe ndarja administrative e dioqezës së Shkupit: 94

4.1.2. Objektet e kultit, rezidencat e famullitarëve dhe niveli i shërbimeve fetare: 96

4.1.3. Përpjekjet për ngritjen e një personeli të aftë dhe efektiv në dioqezë: 101

4.2. Përballja me dukurinë e laramanisë: 103

4.3. Shkolla dhe edukimi i fëmijëve në Dioqezë : 105

4.4. Udhëtimi i fundit në Romë (1749/1750): 110

4.4. Vdekja (5 gusht 1752): 111

KREU V: Miscellanea

5. Pamje të aktivitetit intelektual të Kazazit: 114

5.1. Trashëgimia mësimore dhe letrare e Kazazit: 115

5.1.1. "Doktrina" si libër mësimi shqip: 116

5.1.2. "... një vëllim i shkëlqyer ...": 117

5.2. Zbuluesi i librit më të hershëm shqip: 119

5.2.1. Kur e zbuloi Kazazi "Mesharin" e Buzukut?: 123

5.2.2. Vlera dhe sfondi historik-kulturor i këtij zbulimi: 127

PJESA E DYTË

"Doktrina e kërshten" e Gjon Nikollë Kazazit

Dy fjalë në vend të hyrjes: 131

KREU VI: Historiku i tekstit dhe përmbajtja e tij

6.1. Rrethanat e përgatitjes dhe të botimit të librit: 136

6.2. Vepra si dokument historik-kulturor i shkrimit shqip: 140

6.3. Libri dhe lënda e tij: 141

KREU VII: Grafia e tekstit

7.1. Traditë dhe risi: 149

7.1.1. Fondi i grafemave dhe kombinimi i tyre në kodin alfabetik të Kazazit: 154

7.2. Marrëdhëniet grafemë ~ fon ~ fonemë në kodin alfabetik të Kazazit: 157

7.2.1. Marrëdhëniet grafemë ~ fon ~ fonemë në sistemin e zanoreve: 157

7.2.2. Vlerat funksionale të grafemës <y>: 159

7.2.3. Vlera funksionale e varianteve grafike <æ> dhe <e>: 160

7.2.4. Zanoret hundore dhe paraqitja e tyre grafike në tekstin e Kazazit: 165

7.2.5. Marrëdhëniet grafemë ~ fon ~ fonemë në sistemin e bashkëtingëlloreve: 168

7.2.5.1. Grafema të thjeshta e të përbëra njëvlerëshe: 168

7.2.5.2. Grafemat shumëvlerëshe: 170

7.2.6. Shpërndarja e grafemave në kodin alfabetik të Kazazit: 173

7.2.6.1 Njëanshmëri apo ndërmarrje unifikuese? 174

7.3. Shenjat e pikësimit dhe rregullat ortografike: 178

KREU VIII: Tipare gjuhësore të tekstit: 180

8.1. Sistemi fonetik i gjuhës së tekstit: 182

8.1.1. Sistemi i zanoreve: 182

8.1.2 Sistemi i bashkëtingëlloreve: 187

8.1.3. Variacione fonetike të (pa)kushtëzuara: 189

8.1.3.1. Ndërndërrime automatike kontekstuale: 189

8.1.3. 2. Ndërndërrime të lira: 192

8.2. Tipare themelore në s trukturën morfologjike të gjuhës së "Doktrinës": 195

8.2.1. Emri: 197

8.2.1.1. Eptimi në numrin njëjës: 200

8.2.1.1.1. Lakimi i parë: emra mashkullorë: 200

8.2.1.1.2. Lakimi i dytë: emra mashkullorë: 202

8.2.1.1.3. Lakimi i tretë: emra femërorë: 203

8.2.1.1.4. Lakimi i katërt: emrat asnjanës: 207

8.2.1.1.3. Lakimi në numrin shumës: 209

8.2.2. Mbiemri: 213

8.2.2.1. Mbiemrat e nyjshëm: 213

8.2.2.2. Mbiemrat e panyjshëm: 215

8.2.2.3. Emërzimi (kontekstual) i mbiemrave: 216

8.2.2.4. Kategoria e shkallës: 217

8.2.3. Numërori: 217

8.2.4. Përemri: 219

8.2.4.1. Përemri vetor: 219

8.2.4.2. Përemrat dëftorë: 221

8.2.4.3. Përemri pronor: 222

8.2.4.4. Përemrat pyetës dhe lidhorë: 224

8.2.4.5. Përemri vetvetor: 225

8.2.4.6. Përemrat e pacaktuar: 226

8.2.5. Folja: 229

8.2.5.1. "Nënsistemi i së tashmes": 230

8.2.5.2. Tipat e zgjedhimit: 232

8.2.5.2.1. Zgjedhimi i parë: 233

8.2.5.2.2. Zgjedhimi i dytë: 236

8.2.5.2.3. Zgjedhimi i tretë: 237

8.2.5.3. Paradigma të tjera foljore sintetike: 237

8.2.5.3.1. E pakryera e mënyrës dëftore: 238

8.2.5.3.2. E kryera e thjeshtë: 238

8.2.5.3.3. Mënyra urdhërore: 238

8.2.5.3.4. Mënyra dëshirore: 239

8.2.5.3.5. Mënyra habitore: 239

8.2.5.4. Foljet e parregullta jam ~ kam ~ thom : 240

8.2.5.5. Forma të eptueshme analitike: 241

8.3. Shtresa leksikore dhe stilistike: 244

KREU IX: Ribotimi i tekstit dhe disa çështje

që lidhen me të: 251

RIPRODHIMET E TEKSTIT: 265

BOTIMI KRITIK: 361

Konkordancat leksikore: 409

Indeksimi i njësive leksikore: 544