fbpx

Shkrime 2018

Παιδόφιλος κληρικός στο Fier της Αλβανίας

Παιδόφιλος κληρικός στο Fier της Αλβανίας Τον Δεκέμβριο του 2017 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Απολλονίας και Φίερι, κ. κ. Νικόλαος (κατά κόσμον Arjan Pelivan Hyka), χειροτόνησε εις διάκονον τον κ. Νικόλα Νταβίδι (Nikolla Davidhi). Το γεγονός αυτό προκάλεσε πικρία και...

Εξατομικευμένη συνοδικότητα στo Καταστατικό της Εκκλησίας της Αλβανίας

Εξατομικευμένη συνοδικότητα στo Καταστατικό της Εκκλησίας της Αλβανίας Του π. Φωτίου Τσίτση Εισαγωγικά: Ουδέν μονημότερον του προσωρινού Από το 1992, όταν ενθρονίστηκε ο έως τότε Πατριαρχικός Έξαρχος ως Αρχιεπίσκοπος Τιράνων και πάσης Αλβανίας, και μέχρι το 2006, όταν...

Përkthimet liturgjike

Gjuha dhe simbolet

Dialektika vendore e ortodoksisë

Çdo kishë vendore, siç janë kishat autoqefale të besimit ortodoks, ka disa shenja historike, përveç gjuhës, që funksionojnë si pika kulturore. Këto ngjyresa rëndom lidhen me ngjarje e mite që janë ngurtësuar si të padiskutueshme në ndërgjegjjen kombëtare të anëtarëve...

Përkufizimet e përkatësive

Duke qenë një popull më i larmishëm se fqinjët, sidomos në pikëpamjen spirituale, shqiptarët e kanë të vështirë të formulojnë shqetësimet e tyre kulturore me terma bashkëkohorë. Ndërsa etërit e kombit-shtet dështuan të na trashëgojnë fenë mbarëshqiptare të premtuar,...

Fan Noli në fe 

Hear, o Israel! (Noli, 1964) Pyetja e përfolur është se çfarë lidhje kishte Fan S. Noli me fenë, për të sendërgjuar në vijim ideologjema të njohura, ndonëse të panjohura. E nisim këtë debat me parakushtin se cilësia fetare e një njeriu nuk mund të çanësohet saktësisht...

Dialektika e flamurit

Çfarë vendi ka flamuri kombëtar në kishën ortodokse shqiptare? Pyetja shtrohet për të përvijuar vetëvendosjen e simbolit në kishë, si veçori kulturore e ortodoksisë shqiptare, por dhe ndërvarjen e mundshme me shtetin. Përderisa autoqefalizimi i krishtërimit ortodoks,...

Kryqëzim-shkryqëzim i relievit

Është nevojë shpirtërore e psikologjike e ushtruesit të besimit ortodoks, për ta ngulur veten mes disa simboleve, të cilat rëndom i ka të paradhëna e jo të përzgjedhura. Bashkëvendosja e ortodoksit me simbolet hyjnore kërcënohet gjithmonë nga vetëvendosja e tij,...

Për një ikonografi shqipfolëse

Ka mjaft shqiptarë ortodoksë që nuk e kanë dëgjuar ende se ikonat me shkronja shqipe janë tejembanë ortodokse dhe njësoj të hirshme me ato që kemi në greqishte: Të barasvlefshme, të njëzëshme e të barabarta sipas të gjitha sendeve. Në qoftë se ikonat e njohura në...

Legjislacioni

Kur zyrtarizohet gjuha në rajon

Emri zyrtar i kishës sonë është Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë (Me th-të dhe me dh-të e Korçës së viteve 20, siç ripërdoren sot tek mbiemri Orthodhoks). Mund të quhet edhe “Kisha ortodokse shqiptare”, në një referencë kuptimplote, por këtë të fundit ne nuk e...

Legjislacioni ortodoks dhe diaspora

Statuti i Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, fuqizuar në vitin 1950, ligjëron se KOASH-i përbëhet “prej të gjithë Orthodhoksëve që banojnë brënda territorit të Republikës Popullore të Shqipërisë si edhe prej atyre Shqiptarëve Orthodhoksë që banojnë jashtë...

Manipulimi i shqiptarit

Pushtet e abuzim në kishë

Skandalet në hierarkinë greke kanë shkaktuar një krizë të paparë në historinë e Kishës së Greqisë. Të gjitha çka thuhen sot publikisht, veçse, ka vite që përtypen në rrethet kishtare. Gjithë kjo dëshmon zvetënimin e strukturave vetëpastruese të një institucioni që...

Teknologjia e manipulimit

Një nga temat e rrahura në shtyp kohët e fundit ishte vetëvrasja e të miturve, me gjithë paragogët që e shoqërojnë, duke përfshirë dhe debatet mbi marrëdhëniet shtet-fe, gjë që ngjyroi gjykimet publike. Institucionet e traditës fetare, si dhe politikanë e publicistë,...

Reagimi kulturor i vetëvrasjes

Vetëvrasjet e fëmijve kanë shkënditur të blertën për një debat publik. Ndoshta duhej të vetëflijoheshin të miturit, që ne të rriturit të rezistonim një përsiatje mbi format e skajshme reaguese, një dukuri mjaft e ngjarë këto vite kalimtarie për shqiptarët prej...

Kisha kombëtare

Gjithë Shenjtorët e Epirit

Gjithë Shenjtorët e Epirit Kjo është një nga ikonat e Gjithë Shenjtorëve të Epirit, e cila nderohet sot si e kremte, të dielën e dytë të Mateut, në të gjitha kishat e Epirit. Shquhet në këmbë djathtas Shën Elefteri i Vlorës, Peshkopi i Ilirisë. Në fakt, gjysma e...

Gjurmë në palimpsestin shqiptar

Nuk dihet se çfarë kishin parashikuar etërit e kombit tonë për situatën e sotme të Shqipërisë, sepse para një qindvjeçari doktrinat kulturore nuk ushqenin përshkrime të sinqerta, sesa luftë të sinqertë, pavarësisht nga mjetet e përdorura. Sidoqoftë, tej lumërimeve e...

Gërsheti i Nolit dhe mbreti Xhejms

Mihal Grameno dhe otomanët Mihal Grameno, një nga veprimtarët për ndërgjegjësimin e kishës ortodokse shqiptare, por dhe për risimin e mendimit shqiptar njëherësh, na rrëfen një bisedë që pati në vitin 1913 me Ministrin e Drejtësisë të qeverisë së Vlorës, kur ky i...

Ethet e Janullatosit

Përderisa sëmundjet janë pjesë e përvojës njerëzore, i pranojmë e i respektojmë ato ashtu si gjithë natyrën tonë, por kur sëmundja e një anëtari të Kishës - në këtë rast, e kreut të saj - shkakton pasoja rrënimtare për anëtarë të tjerë, më i vogli detyrim është debati...

Ëndrra e trishtë e integritetit

Midis shqiptarësisë dhe grekësisë Historia e ortodoksisë shqiptare, e tejzbukuruar nga mendimtaria jonë dhe e shëmtuar nga ajo greke, vijon në brishtësi sepse në botën ballkanase e tillë është gjithçka që përfton integritet. Nëse shquajmë se sa e vështirë është sot të...

Sfondi grek në ortodoksinë shqiptare

Për të përkufizuar se sa grek është sfondi i ortodoksisë shqiptare, është njësoj sikur të mëtosh se ke fytyruar hijet arbërore në kishën greke. Sidoqoftë, kisha ortodokse shqiptare është më afër kishës greke sesa kishat e tjera ortodokse, jo vetëm gjeografikisht, por...

Për një ripërqasje shqiptaro-greke

Vitet e fundit mendimtaria shqiptare ka ecur e është pasuruar me vepra të denja. Dhe më vijnë tani ndërmend njëzetë numrat e revistës Përpjekja, botuar nga Fatos Lubonja, artikujt dhe esetë e këtij të fundit te Liria e Kërcënuar e gjetkë; esetë e Aurel Plasarit, Vija...

Diaspora

Tema teologjike

Thelbi i ndjesës (Mateu 6: 14-21)

Në ungjillin e sotëm, i cili është pjesë e Predikimit në Mal, ligjëruar nga Krishti mbas mësimit mbi lutjen, vlen të rendisim tri pika: 1. Ndjesë nuk do të thotë domosdoshmërisht të kërkosh falje ndaj dikujt që ke lënduar a dëmtuar, por të ndryshosh zemrën, si gjest...

Sfondi i thirrjes (Joani 1: 44-52)

Kisha përsërit temën e thirrjes së nxënësve nga Krishti disa të diela çdo vit. Kjo temë trajtohet nga të katër ungjilltarët, edhe pse ndryshe nga Joani, siç do të shtjellohet më poshtë (Leximi i ungjillit të sotëm nga Joani 1: 44-52 mund të lexohet në fund të...

Shën Kirili i Jerusalemit (18 mars)

Lindi në vitin 315 dhe u ngrit në fronin e Kryepeshkopit të Jerusalemit në vitin 350. Kirili ishte i zellshëm për besimin ortodoks dhe mbrojtës i të varfërve. U internua tri herë nga perandorët arianë Konstandi dhe Valensi. Mbas vdekjes së tyre u ringrit në fronin e...

Shën Eduardi (18 mars)

Emri Eduard është jo i rrallë ndër shqiptarë, prandaj dhe i urojmë të gjithë Eduardët për emrin e bukur që kanë. Ta gëzojnë dhe ta trashëgojnë! Ndoshta mjaft prej tyre nuk e dinë se ky është edhe emër ortodoks, siç do të shënoj shkurtimisht. Eduardi trashëgoi fronin...

Shën Kutberti (20 mars)

Në kalendarin ortodoks të ditës së sotme kujtohet edhe Shën Kutbert (Cuthbert) Çudibërësi, i cili lindi në Northumbria të Britanisë në shekullin e 7-të, rreth vitit 634. Jetëshkrimi i tij u shkrua nga Shën Bede (27 maj) në shekullin e 8-të. Për fëmijërinë e Kutbertit...

Besimi i bashkësisë (Marku 2: 1-12)

Në ungjillin që do të dëgjojmë nesër në Kishë, i cili mund të lexohet në fund, I paralizuari duket se nuk ishte i sëmurë vetëm fizikisht, por dhe shpirtërisht, i rënduar në ndërgjegje nga mëkate të mëdha. Madje këtu shohim diçka ndryshe, në krahasim me mrekullitë e...

E diela e Grigor Pallamait

E diela e 2-të e kreshmëve i përkushtohet Shën Grigor Pallamait, për të përligjur dhe nderuar betejat e tij doktrinore në mbrojtje të besimit ortodoks, me rëndësi vendimtare për traditën e hirshme, ashtu si mbrojtja e ikonave shumë shekuj më parë. Arsyeja se pse...

Java e 3-të e Kreshmëve

Përderisa himnet e ditëve të javës gjatë periudhës së kreshmëve nuk janë përkthyer në shqipe, po sjell për të interesuarit përkthimin e një teksti, i cili në fund mund të lexohet edhe anglisht, për të paraqitur thelbin dhe frymën e kësaj jave në adhurimin dhe...

Drejtshkrim: Gavriil apo Gabriel?

Në postimet e KOASh-it për festën e djeshme (26 mars) mbi Kryeëngjëllin Gabriel, vlen të bëjmë një sqarim gjuhësor. Drejtshkrimi zyrtar i administratës ortodokse për këtë emër, si Gavriil, është i gabuar për disa arsye. 1. Dy zanore të njëjta të njëpasnjëshme nuk...

Mbi zemërimin

Kur Profeti David thotë "Zemërohuni, por mos mëkatoni", për mua do të thotë se, nëse dikush të provokon deri në pikën e zemërimit, mos rri i zemëruar. Ti nuk ke asgjë kundër atij që të ka provokuar. Mos u fundos poshtë provokimit. Duan të të provokojnë, që ti të...

Mesi i Kreshmës

Mesi i Kreshmës (Kryqi i çmuar) E diela e tretë e Kreshmës së Madhe quhet "Nderimi i Kryqit". Në vigjiljen e kësaj dite, mbas doksologjisë së madhe, kryhet një procesion kremtor duke e sjellë kryqin në qendër të kishës, i cili qëndron atje gjatë gjithë javës, me një...

Barra e kryqit (Marku 8: 34-38; 9: 1)

1. “Nëse ndokush dëshiron të më vijë pas, duhet të mohojë veten, të marrë kryqin dhe të më ndjekë”. Ky varg nga leximi i thukët ungjillor këtë të diel (Marku 8: 34-38; 9: 1), i cili mund të lexohet në fund të këtij shkrimi, shpesh keqkuptohet dhe shtrembërohet....